1401 [= RM 125,49]

Senhor, eu quer’ora de vós saber

Pero Garcia Burgales

Notas

Texto

• *

  Esta cantiga está incluída no conxunto de composicións escarniñas de Pero Garcia Burgales (UC 1390-1403), feito indicado pola rúbrica que antecede UC 1390: Pero Garcia fez estas cantigas, e son d’escarnh’e de mal dizer. 
  Na opinión de Tavani (1990a: 316), esta composición do Burgales é, moi probabelmente, unha tençon ficticia, sen interlocutor, que nunca é nomeado. Por súa parte, Simone Marcenaro na edición crítica do cancioneiro do trobador interpreta que o senhor encobre Afonso X: a tenzón “intraprende con quello che con tutta probabilità si tratta del giovane Alfonso qualche anno prima di essere incoronato riguarda essenzialmente un problema di casistica amorosa, relazionata, como d’abitudine, alla coita de amor e la conseguente fittizia morte”.
  Nótese, nesta cantiga o sistema de coblas doblas, coa complexa repetición de palabras rimantes, que combina a aparición de Amor no v. 5 de todas as estrofas, coa repetición por pares de estrofas de tres voces máis: I-II, 1 saber, 6 senhor, 7 saber; III-IV, 1 dizer, 6 (Nostro) Senhor, 7 perder.

• 3-4

  A copia manuscrita presenta unha lacuna nos códices tal como a métrica demostra; o texto en BV sería o seguinte:

  con amor que vos non leixa nen vos ar 
  leixa dormir nen comer.

  A partir desta disposición dos versos, Blasco e Marcenaro consideraron que nen vos ar é a secuencia final do v. 3 e traspasan a lacuna para o v. 4:

  con amor, que vus non leixa, nen vus ar
  leixa dormir, nen comer (Blasco)

  con Amor, que vos non leixa, nen ar
  [vos] leixa [ja nen] dormir nen comer (Marcenaro).

  Porén, parece máis lóxico a procura da simetría sintáctica coa presenza dun verbo (en -ar: estar, morar, amar...?) como palabra final no v. 3, para manter o paralelismo compositivo nas palabras rimantes, coidadosamente utilizadas e reiteradas nos vv. 1, 5 e 7 ao longo de toda a composición. Talvez a mellor opción sexa estar 'vivir, pasar a vida', tal como en Joan Soairez Somesso (99.10):

  e Deus non m’én dé o poder
  des que m’eu de vós alongar,
  mais dá-mi a morte, mia senhor,
  Deus, e nunca me leix’estar
  assi no mund’, a meu pesar,
  come ja sen vós estarei.

  Ou en Joan Perez d'Avoin & Joan Soarez Coelho (1421.1):

  Joan Soarez, non poss’eu estar / 
  que vos non diga o que vej’aqui: / ...

• 8

  Obviamente, o Pero Garcia interpelado nesta cobra e mais na cobra IV é Pero Garcia Burgales.

• 10

  A frase formularia aseverativa segundo quant’é meu cuidar, xunto con segund’agora meu cuidar (92.2), constitúe o desenvolvemento amplificado das fórmulas que proliferan no corpus, de tipo relativizante como a meu cuidar ou a meu coidar (tamén ao meu cuidar, 435.17; en meu cuidar, 746.3; a seu cuidar, 1659.3), que conviven con quant’é meu cuidar (187.9, 549.14, 1186.1) e quant’é a meu cuidar (só en 454.5) e aínda con outras fórmulas alternativas (véxase nota a 65.3, 230.10, 415.29).

• 11

  Perante a evidente hipometría do verso, Marcenaro emenda a unánime lección faz en faça, por máis que tal erro non se rexistre noutras pasaxes dos cancioneiros. Acreditamos en que a mellor solución é a recuperación do pronome adverbial i, nunha secuencia común no corpus, incluída outra cantiga do propio Burgales: e, se morrer, non me faz i pesar (724.18); ventura me faz i / sen seu grado ben querer (851.12); e, se s’as[s]anha, non faz i torto / o meu amigo (1291.r1); porque cuida que faz i maestria (1398.10) etc.

• 18

  A grafía <ll> de esmolla en BV, alén de se rexistrar en múltiplas ocorrencias de nulho nos apógrafos italianos (especialmente en B) en vez de <lh>, só se acha de forma esporádica como grafía etimolóxica en voces con /l/ procedente, en xeral, da xeminada latina (ali, bailada, castelo, cavalo –e cavaleiro–, esmola, querelar, Varela, vassalo, Vilanansur etc., con especial incidencia en ela, aquela e ele/s), moi esporadicamente na forma do pronome el (e mais do artigo el-) (véxase nota a 637.2), nalgunha asimilación do artigo ou do pronome (véxase notas a 6.32 e 918.11) e, finalmente, en voces co secuencia fonética [ɾl], que é transmitida sistematicamente en BV coa grafía <rll> (véxase nota a 392.9).

• 19

  A omisión de ca, realizada por Marcenaro, devolve a correcta medida ao verso, onde esta conxunción resulta redundante. Como outros elementos foneticamente reducidos, ao longo do corpus outras probas indirectas a confirmar que, ás veces, a presenza da conxunción é resultado dun erro de copia. Así ocorre, por exemplo, na cantiga 859.3: os dous apógrafos italianos presentan a lección redundante <ca poys>, onde é necesario expunxir ca; e unha situación similar pode verse na cantiga 938: fronte á copia do refrán na estrofa I, no inicio do refrán das estrofas II e III aparece unha partícula ca espuria, por razóns métricas.

• 24

  Para a estrutura sintáctica do período e o acento na 4ª sílaba acae perfectamente a restauración da conxunción e no inicio do verso, que está sustentada pola súa moi frecuente omisión por erro de copia, como mostran os abondosos casos en que algún dos manuscritos ofrece a lección correcta: A vs. B (65.29, 117.12, 165.10, 174.12 etc.), B vs. V (424.14, 1195.16 etc.), V vs. B (403.6, 1614.20 etc.). E noutros casos, a métrica e/ou o sentido indica a necesidade da recuperación da copulativa (véxase 6.14, 60.27, 103.18, 110.3 e 17, 230.5, 271.5 etc.). Cfr. nota a 42.15 e 274.19.