I. Edicións críticas: Lapa (1970 [1965]: 281); Rodríguez (1980: 299 [= LPGP 383]); Lopes (2002: 186); Littera (2016: I, 469).
II. Outras edicións: Monaci (1875: 373); Braga (1878: 204); Machado & Machado (1958: VI, 165-166); Fernández Pousa (1959: 280).
III. Antoloxías: Tavares & Miranda (1987: 314); Brea López & Fernández Guiadanes (2014: 106); Gutiérrez (2023: 49).
4 vos] (nez) ues B : uos V 6 custo] tusto B 7 O mercado que / + B : o merçado quel algū feito V 8 nossos miradoiros] nosses / Miradores B 9 esta] estel B 12 mercou] marcou B 13 end’avera] anda\ue/ram B : endaueram V 14 coiros] coyres B
5 no’me] non me Lapa, Lopes, Littera : no[n] me Rodríguez 7 [á] algur] algur [á] Lapa : algur [há] Lopes 8 ũu] un Lapa, Rodríguez : um Lopes, Littera 14 danarán] danaron Lapa : danarom Lopes, Littera
(I) Din que Don Beeito chegou agora e foi encontrarse coa súa muller moi contento polos seus tratos comerciais de Montpellier; mais quérovos agora dicir unha cousa: que Deus non me deixe xa volver navegar se, polo custo, quixese adquirir as mercadorías que el nalgures mercou.
(II) E por un deses nosos camiños de montaña veu aquí ben abastecido esta vez coas súas mercadorías que alá fixo; mais din que tivo maos agoiros e tamén din que mercou tan mal que nunca recuperará o seu capital, porque se lle estragarán de vez os coiros.
Esquema métrico: 10’a 10b 10b 10’a 10c 10c 10’a (= RM 161:140)
Encontros vocálicos: 4 ma·is; 5 leixe‿entrar; 8 ũ͜u; 9 guisado‿esta
O galicismo merchandia (tamén no v. 10), de que existe unha decena de atestacións no Corpus Galego-Portugués Antigo, desaparece por volta de 1350, xeneralizándose o uso de mercadoria. En calquera caso, merchandia aparece case exclusivamente na lírica trobadoresca, profana ou relixiosa, así como na Primeyra Partida afonsina:
Ley XLVIa quaes m(er)chandias ssom defessas aos cl(er)igos q(ue) nõ podẽ ffaz(er) Merchandias de muytas man(ey)ras ha hy [e] algũas dellas hy ha q(ue) nõ pode nẽ hũũ homẽ vsar sen pecado mortal p(or) q(ue) som maas en ssy assy como as vsuras e as simonias. E estas ssom vedadas tã bẽ aos cl(er)igos come aos leigos. Outras m(er)chandias ha hy q(ue) som vedadas a todos e mayorm(ẽ)t(e) aos cl(er)igos, assy como vender ou (con)prar as cousas en uoontade de gaanhar enellas, por q(ue) adur pode s(ee)r q(ue) o homẽ faça m(er)chandia q(ue) nõ acaesca hy pecado de p(ar)te do conprador ou do uendedor (CGPA, ed. J. de Azevedo Ferreira).
A cidade francesa de Montpellier aparece atestada nas cantigas como Mompiler nesta composición (e tamén en 1587.8), xunto coas variantes Mompirler (1673.15 e 26), Mompilier (1475.5) e Mompisler (1594.5).
Existen indicios suficientes para considerar que a contaxe bisilábica de mais ~ máis era un feito na lingua trobadoresca, nomeadamente a partir da análise das leccións manuscritas de decenas de pasaxes que apoian tal consideración métrica (Ferreiro 2016c)1 .
Nos textos transmitidos por A é frecuente a asimilación no’me ~ no’mi, face a BV que, en xeral, presenta a lección non me ~ non mi (90.9, 223.r2, 239.7, 243.14, 258.9, 283.10, 285.13, 304.7, 421.5, 423.20, 430.8)2 . Na realidade, nos apógrafos italianos só se rexistra en tres ocasións (véxase tamén 104.21, 906.12).
A forma adverbial algur (talvez formación sobre algún coa influencia de alhur, que tamén debeu condicionar as formas nenlhur ~ nelhur, é verdadeiramente minoritaria en relación ao préstamo provenzal (alhur).
O indefinido ũu (e tamén algũu e neũu) debería, aparentemente, computar como bisilábico, e así acontece con certa frecuencia ao longo do corpus; porén, na maior parte das súas aparicións funciona como unha forma monosilábica, revelando dese xeito que se trata dunha grafía conservadora. Algo similar acontece con bõo ~ boo (véxase nota a 241.10) e, aínda en menor medida, sõo ~ soo (véxase nota a 10.25), que son basicamente voces bisilábicas, aínda que nalgunhas ocasións computan como unisilábicas.
A forma cadal é variante concorrente con cabedal, cabdal e caudal na produción medieval. Eis dúas ocorrencias (véxase CGPA, s.v.):
Et, se as nõ quitase ata este plazo, que as abrissem et que se entregassem do cadal et da gaãça, et o al que o guardassẽ para o Çide (Crónica Geral Galega, ed. R. Lorenzo);
que nõ fuy y tal que a seu cadal chegase se meos nõ fose (Crónica Troiana, ed. R. Lorenzo).
Unha argumentación contra o esporádico valor bisilábico de mais pode verse en Fernández Guiadanes (2023: 2.627-2.655), aínda recoñecendo que “non se pode desbotar por completo a posibilidade de que o resultado galegoportugués de MAGIS mantivese o seu carácter bisílabo ocasionalmente” (ib.: 2.655).
Anterior
